Showing posts with label όρια της επιστήμης. Show all posts
Showing posts with label όρια της επιστήμης. Show all posts

Wednesday, May 1, 2013

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα: Το άθροισμα μάζας και ενέργειας δεν αλλάζει. Εκτός όταν…

raining-pictures-photos-1Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα του Σπύρου Κάκου [2013-05-01]: Το άθροισμα μάζας και ενέργειας δεν αλλάζει. Εκτός από τη στιγμή που… δημιουργήθηκαν τεράστιες ποσότητες και από τα δύο με το Big Bang φυσικά… Ο Γελαστούλης κλείνει το μάτι
 
Δώσε μου ένα θαύμα. Και εγώ θα εξηγήσω τα υπόλοιπα…
 
Δες Τα Όρια της Επιστήμης για μερικά ακόμα διασκεδαστικά αξιώματα της Επιστήμης…

(c) Φιλοσοφικά Τηλεγραφήματα - Φιλοσοφικός σχολιασμός της επικαιρότητας...

Monday, March 4, 2013

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα: Αρχή της Αβεβαιότητας, Αρχή της Βεβαιότητας

130303154958Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα του Σπύρου Κάκου [2013-03-04]: Απευθείας μετρήσεις της κυματοσυνάρτησης θέτουν υπό αμφισβήτηση τη γνωστή Αρχή της Αβεβαιότητας [1] Πραγματικά έχω βαρεθεί όλα αυτά τα "όρια" στα οποία βασίζουμε τη γνώση μας για χρόνια και μετά έρχεται κάποιος να τα καταρρίψει έτσι απλά. Γιατί να μην πούμε από την αρχή ότι δεν υπάρχουν όρια πουθενά; Δεν θα είναι αυτό μια έγκυρη επιστημονική υπόθεση (αξίωμα-αρχή) ;

(c) Φιλοσοφικά Τηλεγραφήματα - Φιλοσοφικός σχολιασμός της επικαιρότητας...

Monday, April 18, 2011

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα: Πάσχα, Επιστήμη και η κενότητα των επιστημονικών μοντέλων...


Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα του Σπύρου Κάκου [2011-04-18]: Το Πάσχα πλησιάζει και ολοένα και περισσότερες εκπομπές στην τηλεόραση σχετικά με τον υποτιθέμενο πόλεμο μεταξύ θρησκείας και επιστήμης κάνουν την εμφάνιση τους. Πόσοι από αυτούς που θα πάνε στην Εκκλησία αυτές τις μέρες αλήθεια πηγαίνουν στην Εκκλησία για να βρουν απαντήσεις σε επιστημονικά θέματα; Ο κόσμος ψάχνει ανθρωπιά σε έναν κόσμο που έχει κατακλυστεί από "επιστημονικά δεδομένα". Η θετική επιστήμη δεν κατανοεί πως η κατασκευή μοντέλων δεν είναι το παν σε έναν κόσμο που υπάρχουν άνθρωποι που γελάνε και κλαίνε... Η ηθική, το καλό, το κακό, η αγάπη, η συγχώρεση, δεν μετρώνται στο εργαστήριο. Και όσο θα υπάρχουν άνθρωποι που κοροϊδεύουν συλλήβδην όσους πιστεύουν κάτι διαφορετικό από το "κενό ανθρώπων" μοντέλο τους, η Αρμονία δεν θα επέλθει ποτέ...

(c) Φιλοσοφικά Τηλεγραφήματα - Φιλοσοφικός σχολιασμός της επικαιρότητας...

Monday, March 14, 2011

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα: Η ημέρα του "π", τα μαθηματικά και η ύπαρξη των άρρητων


Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα του Σπύρου Κάκου [2011-03-14]: Το "π" γιορτάζει σήμερα. Ο πλέον γνωστός αριθμός στα μαθηματικά, έχει γίνει αντικείμενο συζήτησης και ανάλυσης για χιλιετίες. Από την αγωνία των Πυθαγόριων για την ύπαρξη αριθμών που δεν μπορούν να γραφτούν, μέχρι τις διαμάχες του Kronecker με τον Cantor για το αν το "π" υπάρχει, οι άρρητοι αριθμοί πάντα αποτελούσαν ένα ενδιαφέρον θέμα. Τα μαθηματικά θεωρούνται από κάποιους η πιο "καθαρή" επιστήμη. Και όμως στα μαθηματικά έχουν βρεθεί οι πλέον δυσεπίλυτες αντινομίες. Πως "υπάρχει" ένας αριθμός του οποίου τα ψηφία δεν γνωρίζουμε και δεν μπορούμε να γράψουμε; Και αν τα ψηφία του είναι άπειρα τι ακριβώς σημαίνει αυτό για τη "γνώση" μας αυτή; Και μόνο η ανάλυση μιας οντότητας που έχει αποδειχθεί ότι είναι άρρητη αποτελεί σε τελική ανάλυση μεγάλη κατάκτηση... Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει στη φιλοσοφία αφήνεται στη φαντασία (και στις απόψεις) του καθενός...

(c) Φιλοσοφικά Τηλεγραφήματα - Φιλοσοφικός σχολιασμός της επικαιρότητας...

Wednesday, March 9, 2011

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα: Βρήκα εξωγήινα βακτηρίδια! Μπα, δεν σε πιστεύω... Αφού δεν είσαι αστροβιολόγος...


Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα του Σπύρου Κάκου [2011-03-09]: Επιστήμονας είχε πρόσφατα εξετάσει τομές ενός μετεωρίτη με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο και είδε μέσα του απολιθώματα βακτηριδίων. Το συμπέρασμα του άμεσο και απλό: είχε ανακαλύψει εξωγήινα βακτηρίδια. Ωστόσο οι "συνάδελφοι" του επιστήμονες δεν το δέχτηκαν και τον βομβάρδισαν με τις αντιρρήσεις τους. [πηγές: 1, 2, 3] Οι αντιρρήσεις "σημαντικές": Πως ξέρουμε ότι δεν είναι επιμόλυνση από όταν ο μετεωρίτης ήρθε στη Γη; (δεν το ξέρουμε είναι η αλήθεια, αλλά το ότι τα απολιθώματα βρέθηκαν σε τομή μέσα στον μετεωρίτη δεν έχει σημασία;) Πως έβγαλε αυτά τα συμπεράσματα ενώ είναι αστροφυσικός και όχι αστροβιολόγος; (μάλλον πρέπει να είσαι αστροβιολόγος για να κάνεις τομές σε μετεωρίτες και να ανακαλύπτεις βακτηρίδια σε αυτές) Σε τελική ανάλυση, όλες οι αντιρρήσεις συνοψίζονται στο ότι "κανένας δεν πιστεύει τα συμπεράσματα περί εξωγήινων βακτηριδίων", χωρίς ΚΑΝΕΝΑΣ να σταθεί στην ουσία. Το ότι είναι εξαιρετικά πιθανό αυτά τα βακτηρίδια να είναι εξωγήινα (αφού βρέθηκαν μέσα σε τομή), δεν το ανέλυσε κανένας. Όλοι στάθηκαν στο ότι ο εν λόγω επιστήμονας δεν είναι αστροβιολόγος και στο ότι "κανένας άλλος δεν πιστεύει τα συμπεράσματα του"... Με άλλα λόγια, "αφού κανένας άλλος δεν πιστεύει τα συμπεράσματα σου, δεν πιστεύω και εγώ τα συμπεράσματα σου"... Η εξαιρετική κυκλική αυτο-αναφορική λογοκριτική "λογική" του περίφημου peer review λειτούργησε για άλλη μια φορά άμεσα και αποτελεσματικά (βλ. και το σχετικό άρθρο "Τα όρια της Επιστήμης"). Και μια πιθανώς σημαντική ανακάλυψη θάφτηκε κάτω από το "μα, δεν είναι αστροβιολόγος"... Μπράβο "αντικειμενικότητα" ! Εξαιρετικά "επιστημονική" συμπεριφορά....

(c) Φιλοσοφικά Τηλεγραφήματα - Φιλοσοφικός σχολιασμός της επικαιρότητας...

Tuesday, February 15, 2011

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα: Δέκα χρόνια Ανθρώπινο Γονιδίωμα και η επανάσταση ακόμα να έρθει…

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα του Σπύρου Κάκου [2011-02-15]: Δέκα χρόνια έχουν συμπληρωθεί από την ανάλυση του ανθρώπινου γονιδιώματος. Ελάχιστη ωστόσο πρόοδος έχει επιτευχθεί στον τομέα της γεννετικής ιατρικής, παρά τις πομπώδεις εξαγγελίες. [πηγή: web news] Δεν είναι η πρώτη φορά που υπέρμαχοι της επιστήμης έχουν πέσει κατά πολύ έξω στις προβλέψεις τους. Σύμφωνα με τις προβλέψεις μερικών ετών πριν, θα έπρεπε σήμερα να είχαμε ρομπότ που να κάνουν όλες τις δουλειές στο σπίτι, ιπτάμενα αυτοκίνητα και υπολογιστές που καταλαβαίνουν τι τους λέμε. Ωστόσο τίποτα από αυτά δεν έγινε πραγματικότητα ακόμα. Όποια και να είναι η αιτία, ένα είναι το βέβαιο συμπέρασμα: λιγότερη αλαζονεία κάνει καλό…

Σχετικά άρθρα για περαιτέρω διάβασμα: Η σκοτεινή πλευρά της τεχνολογίας (αγγλικό)

(c) Φιλοσοφικά Τηλεγραφήματα - Φιλοσοφικός σχολιασμός της επικαιρότητας...

Saturday, February 12, 2011

Earth at the Center of the Universe?



The struggle, so violent in the early days of science,
between the views of Ptolemy and Copernicus would then be quite meaningless. Either CS [Coordinate System] could be used with equal justification.
 The two sentences, 'the sun is at rest and the earth moves,' or 'the sun moves and the earth is at rest,' would simply mean two different conventions concerning two different CS.

Albert Einstein


I. Introduction - About Geocentric and Heliocentric systems

People used to think the Earth as the center of the solar system. That model is called "geocentric". It was supported by Aristotle and first widely promoted by Ptolemy. That was the story until the 16th century "revolution". It was then that Copernicus, actually copying and promoting an old idea of an ancient Greek astonomer (Aristarchus), proposed that the Sun should be promoted to the center of the solar system. Since then most people think that the Sun being at the center of the solar system is the "truth". That couldn't be more far from the truth, since as I am going to show in "Chapter II - Nothing wrong with Changing Coordinate Systems", it is completely valid to use any coordinate system you want in order to formulate physical laws. What is more, not many people know that even though scientific data showed that the Earth is at a priviledged centric position in the universe, cosmologists in the days of Hubble chose simply not to "accept" that data based on philosophical grounds, see "Chapter III - Heliocentric system is based on dogmas and not data".

What this article does NOT

This article does not attempt to "prove" or "disprove" any hypothesis about the cosmological systems used.  This article just presents two different models of the universe and shows that heliocentric model is not the only model to be taken into consideration. It simply states some facts so as to show that choosing a Coordinate System (CS) is open to discussion and no single model holds some kind of self-proved "ultimate validity", scientifically speaking. All established scientists accept that changing a reference system does not mean anything as far as the scientific valitity of the model is concerned.  New geocentic theories are promoted by well known cosmologists (see George Ellis), that show that a geocentric model could be more simple than a heliocentric one. The scientific papers mentioned in this article can be found by everyone on the Internet or in academic resources (respective sites are cited). Common terms (like "reference system" or "epicycle") are presented based on Wikipedia articles.


II. Nothing wrong with Changing Coordinate Systems

Physics uses coordinate systems as reference when studying systems. A frame of reference in physics, may refer to a coordinate system or set of axes within which to measure the position, orientation, and other properties of objects in it, or it may refer to an observational reference frame tied to the state of motion of an observer. The need to distinguish between the various meanings of "frame of reference" has led to a variety of terms. For example, sometimes the type of coordinate system is attached as a modifier, as in Cartesian frame of reference. Sometimes the state of motion is emphasized, as in rotating frame of reference. [1]


A Simple example of changing Coordinate Systems

Below I cite a simple example of changing systems of referece (coordinate systems) in a case where two cars are running in a road.These two cars moving at different but constant velocities observed from stationary inertial frame S attached to the road and moving inertial frame S' attached to the first car.

At some particular moment, they are separated by 200 meters. The car in front is traveling at 22 meters per second and the car behind is traveling at 30 meters per second. If we want to find out how long it will take the second car to catch up with the first, there are three obvious "frames of reference" that we could choose.

First, we could observe the two cars from the side of the road. We define our "frame of reference" S as follows. We stand on the side of the road and start a stop-clock at the exact moment that the second car passes us, which happens to be when they are a distance d = 200 m apart. Since neither of the cars are accelerating, we can determine their positions by the following formulas, where x1(t) is the position in meters of car one after time t seconds and x2(t) is the position of car two after time t.


x_1(t)= d + v_1 t = 200\ + \ 22t\ ; \quad x_2(t)= v_2 t = 30t

Notice that these formulas predict at t = 0 s the first car is 200 m down the road and the second car is right beside us, as expected. We want to find the time at which x1 = x2.
Therefore we set x1 = x2 and solve for t, that is:

200 + 22 t = 30t \quad
8t = 200 \quad
t = 25 \quad \mathrm{seconds}

Alternatively, we could choose a frame of reference S' situated in the first car. In this case, the first car is stationary and the second car is approaching from behind at a speed of v2 − v1 = 8 m / s. In order to catch up to the first car, it will take a time of d /( v2 − v1) = 200 / 8 s, that is, 25 seconds, as before. Note how much easier the problem becomes by choosing a suitable frame of reference.
The third possible frame of reference would be attached to the second car. That example resembles the case just discussed, except the second car is stationary and the first car moves backward towards it at 8 m/s.
It would have been possible to choose a rotating, accelerating frame of reference, moving in a complicated manner, but this would have served to complicate the problem unnecessarily. It is also necessary to note that one is able to convert measurements made in one coordinate system to another. For example, suppose that your watch is running five minutes fast compared to the local standard time. If you know that this is the case, when somebody asks you what time it is, you are able to deduct five minutes from the time displayed on your watch in order to obtain the correct time. The measurements that an observer makes about a system depend therefore on the observer's frame of reference (you might say that the bus arrived at 5 past three, when in fact it arrived at three).


Difference between geocentric and heliocentric frames of referece

So as a conslusion, we find thatchanging the coordinate system (frame of reference) is a choice we have to make and that choice does not affect the "validity" of the scientific analysis of the system under investigation.  There is no difference between the goecentric and the heliocentric system in terms of "scientific validity". We can choose any frame of reference and still be able to formulate physical laws and make correct predictions. That is why ancient Greeks were able to predict with such precision solar eclipses decades or even centruries before they happened.
What is interesting to note is that the geocentric (Ptolemaic) model of the solar system is still of interest to planetarium makers, as, for technical reasons, a Ptolemaic-type motion for the planet light apparatus has some advantages over a Copernican-type motion. The celestial sphere, still used for teaching purposes and sometimes for navigation, is also based on a geocentric system. [2]


The "elegance" principle

Many people advocate that the heliocentric model is more "valid" because it is more "elegant" than the geocentric one, since the latter has to make use of epicycles to fully describe the planetary motions. That could not be more far from the truth. The model of Copernicus also uses epicycles.

In the Ptolemaic system of astronomy, the epicycle (literally: on the circle in Greek) was a geometric model used to explain the variations in speed and direction of the apparent motion of the Moon, Sun, and planets. It was designed by Apollonius of Perga at the end of the 3rd century BC. In particular it explained the retrograde motion of the five planets known at the time. Secondarily, it also explained changes in the apparent distances of the planets from Earth.
When Copernicus transformed Earth-based observations to heliocentric coordinates [3], he was confronted with an entirely new problem. The Sun-centered positions displayed a cyclical motion with respect to time but without retrograde loops in the case of the outer planets. In principle, the heliocentric motion was simpler but with new subtleties due to the yet-to-be-discovered elliptical shape of the orbits. Another complication was caused by a problem that Copernicus never solved: correctly accounting for the motion of the Earth in the coordinate transformation. In keeping with past practice, Copernicus used the deferent/epicycle model in his theory but his epicycles were small and were called “epicyclets”.
In the Ptolemaic system the models for each of the planets were different and that was the case with Copernicus’ initial planetary models. As he worked through the mathematics, however, Copernicus discovered that his models could be combined in a unified system. Furthermore, if they were scaled so that Earth’s orbit was the same in all of them, the ordering of the planets we recognize today literally fell out of the math. Mercury orbited closest to the Sun and the rest of the planets fell into place in order outward, arranged in distance by their periods of revolution.
Whether or not Copernicus’ models were simpler than Ptolemy’s is moot. Copernicus eliminated Ptolemy’s somewhat-maligned equant but at a cost of additional epicycles. Various 16th-century books based on Ptolemy and Copernicus use about equal numbers of epicycles. The idea that Copernicus used only 34 circles in his system comes from his own statement in a preliminary unpublished sketch called the Commentariolus. By the time he published De revolutionibus orbium coelestium, he had added more circles. Counting the total number is difficult, but estimates are that he created a system just as complicated, or even more so. The popular total of about 80 circles for the Ptolemaic system seems to have appeared in 1898. It may have been inspired by the non-Ptolemaic system of Girolamo Fracastoro, who used either 77 or 79 orbs in his system inspired by Eudoxus of Cnidus. [3]

Copernicus’ theory was at least as accurate as Ptolemy’s but never achieved the stature and recognition of Ptolemy’s theory. In scarcely more than a hundred years, Copernicus would be overcome by events set in motion by Johannes Kepler and Galileo Galilei. Copernicus’ work provided explanations for phenomena like retrograde motion, but really didn’t prove that the planets actually orbited the Sun.

The first planetary model without any epicycles was that of Ibn Bajjah (Avempace) in 12th century Andalusian Spain, but epicycles were not eliminated in Europe until the 17th century, when Johannes Kepler's model of elliptical orbits gradually replaced Copernicus' model based on perfect circles.

Newtonian or Classical Mechanics eliminated the need for deferent/epicycle methods altogether and produced theories many times more powerful. By treating the Sun and planets as point masses and using Newton’s law of universal gravitation, equations of motion were derived that could be solved by various means to compute predictions of planetary orbital velocities and positions. Simple two-body problems, for example, can be solved analytically. More-complex n-body problems require numerical methods for solution.
The power of Newtonian mechanics to solve problems in orbital mechanics is illustrated by the discovery of Neptune. Analysis of observed perturbations in the orbit of Uranus produced estimates of the suspected planet’s position within a degree of where it was found. This could not have been accomplished with deferent/epicycle methods.


Important Questions that arise

The main question that arises from all the above is simple: how can we "know" what is the more "scientifically valid" coordinate system to use? Does the simplicity of a model indicate its correctness? The simple answer is that no coordinate system is more valid than any other, since chosing a reference system does not have any effect on the essense of the physical laws and the system's behaviour. However it is true that if a model requires n equations to describe the system under analysis and another model requires (n + 100) equations to accomplish the same thing, the first model "looks" more "correct". Nature is simple in essense and the more simple a theory the more "true" it "must" be. However new discoveries in the field of cosmology have questioned the heliocentric system exactly on the basis of "simplicity" and "elegance", to which it was based to overthrow the geocentric model. In particular,  the current model of cosmology has reached some serious problems that cannot surpass without "inventing" new terms. We now must use "dark energy" and "dark matter" to explain how galaxies move. Some new geocentric cosmological models deem the use of "dark energy" and "dark matter" unneccessary, as the well known coslologist George Ellis has shown (see Chapter IV - Modern Cosmology and Earth Positioning). Does that mean that according to new data the most "correct" model is the geocentric one?



III. Heliocentric system is based on dogmas and not data

Exact sciences like physics have many limitations, often disregarded by their "followers" (i.e. people who think that measuring, evidence-based exact science is all, then we forget the basis of our science. When we forget that we use axioms (and that if we use other axioms we will reach completely different conclusions) then those axioms turn into dogmas. And dogmatism, in any form, is not a good thing...



…Such a condition would imply that we occupy a unique position in the universe, analogous, in a sense, to the ancient conception of a central Earth...This hypothesis cannot be disproved, but it is unwelcome and would only be accepted as a last resort in order to save the phenomena. Therefore we disregard this possibility.... the unwelcome position of a favored location must be avoided at all costs.... such a favored position is intolerable...Therefore, in order to restore homogeneity, and to escape the horror of a unique position…must be compensated by spatial curvature. There seems to be no other escape" [4]

Hubble,
The Observational Approach to Cosmology


The famous astronomer Edwin Hubble published on 1937 a study on the cosmological model of the universe, under the title "The Observational Approach to Cosmology". In the data published in that study it was evident that Earth apperared like having a "unique" position in the cosmos, i.e. that it was in the center or very close to it. However Hubble chose not to accept that unique position based on philosophical propositions (principles) that be believed in.
In particular and even though the nebula distribution showed that Earth should be in a center position, he discarded that idea based on the "principle" that we are not unique (so it is illogical to say that we are in a priviledged center position in the Universe). In order to accomodate that "principle" he added some corrective factors to his equations! As simple as that! No hard data, no scientific analysis - a plain philosophical choice was the basis of the choice of heliocentricity over geocentricity!


Excerpt from "The Observational Approach to Cosmology"

One of the parts of the Hubble's research where he makes those "philosophical" choices is cited below (source: http://nedwww.ipac.caltech.edu/level5/Sept04/Hubble/Hubble3_6.html) [emphasis added by me]:
The departures from uniformity are positive; the numbers of nebulae increase faster than the volume of space through which they are scattered. Thus the density of the nebular distribution increases outwards, symmetrically in all directions, leaving the observer in a unique position. Such a favoured position, of course, is intolerable; moreover, it represents a discrepancy with the theory, because the theory postulates homogeneity. Therefore, in order to restore homogeneity, and to escape the horror of a unique position, the departures from uniformity, which are introduced by the recession factors, must be compensated by the second term representing effects of spatial curvature.

There seems to be no other escape. Observations demonstrate that 

Equation


Relativistic cosmology requires that



Therefore,



The curvature of space is demonstrated and measured by the postulated recession of the nebulae. To the observer the procedure seems artificial. He has counted the nebulae to various limits, applied only the corrections that are necessarily required (energy-corrections), and derived the quite plausible result of uniform distribution. Now, in testing the relativistic theory, he introduces a new postulate, namely, recession of the nebulae, and it leads to discrepancies. Therefore, he adds still another postulate, namely, spatial curvature, in order to compensate the discrepancies introduced by the first. The accumulation of assumptions is uneconomical, and the justification must be sought in the general background of knowledge. The outstanding argument is the fact that velocity-shifts remain the only permissible interpretation of red-shifts that is known at the present time. [4]

[End of excerpt from "The Observational Approach to Cosmology"]

The full text of the abovementioned reserach paper by Hubble can be found online at The Observational Approach to Cosmology archived at the respective site of the NASA/IPAC Extragalactic Database (NED), which is operated by the Jet Propulsion Laboratory, California Institute of Technology (CalTech), under contract with the National Aeronautics and Space Administration (NASA).


Cosmology has not proved or disproved any model

So it is evident that astronomy has not proven or disproven geocentrism. In fact astronomy has provided a lot of evidence that supports geocentrism. Cosmology has created models, based on many unproven assumptions, that would make the observations of astronomy reject geocentrism. But if we took alternate assumptions, then those same observations would support geocentrism. Two of those assumptions are:

1. Isotropy- the universe looks the same in any direction (and from any place)
2. Homogeneity- The make-up of the universe is more or less the same everywhere.

These two points taken together are called the Cosmological Principle. Since it is a "principle", this means that pretty much all cosmologists, astronomers, etc. will make this assumption. Wikipedia simplifies that Cosmological Principle "on a large scale the universe is pretty much the same everywhere". What does Wikipedia call on for support?

Observed isotropy of the cosmic microwave background radiation (CMB), combined with the Copernican principle
In cosmology, the Copernican Principle, named after Nicolaus Copernicus, states the Earth is not in a central, specially favoured position. More recently, the principle is generalised to the simple statement that humans are not privileged observers. In this sense, it is equivalent to the mediocrity principle, with significant implications in the philosophy of science. [5]
Many of the above point towards Milne's metaphysical views, which were based in positivism, most especially in operationalism: only those objects whose properties could be directly revealed by some observational procedure, or operation, were to be counted among the real. His ‘cosmological principle’, namely, that every cosmologist in the universe should look out upon the same cosmos, was the prime example of such thinking. Later, Bondi would found Steady-state Cosmology on an even more general version of Milne's principle, which he called the ‘perfect cosmological principle.’ Dingle is here arguing against the view, Milne's view, that authentic science may be rationalist in epistemology (scientific knowledge is founded in pure theoretical reasoning apart from sense perception), and hypothetico-deductive in method (general principles are justified by their deductively implying correct observations). According to Milne's principle, every observer in the universe should get the same world picture, that is, should make precisely the same observations of the universe at the same moment as any other observer. [6] Uniformity over spatial slices is guaranted by Milne's invoking of the principle. Yet Milne's universe evolves, it changes its form over time. Hence it has no temporal uniformity. Bondi felt that this raised the possibility that physics itself might change over time. Because of this risk, Bondi generalized Milne's cosmological principle into what he called the perfect cosmological principle [=PCP]. According to this principle, all observers at all places and at all times will look out upon the same unchanging, unevolving, universe. Such a universe is a universe in a steady-state—hence the name. Although the principle (and the theory which results from it—steady state cosmology) is, as McVittie remarked, “much more restrictive than general relativity”; [7] it is this very restrictiveness which satisfies Bondi's Popperian wishes:  For the correct argument has always been that the steady state model was the one that could be disproved most easily by observation, Therefore, it should take precedence over other less disprovable ones until it has been disproved. [8] But PCP and the theory which it engendered were exactly as described: eminently falsifiable. No matter the extent of Dingle et al's disdain, Steady State theory stayed right out in front, ready for whatever empirical observations might be slung at it. As Bondi said “Show me some fossils from an evolving universe, and I'll give it up.” In 1965, the fossils arrived, courtesy of the observations of the 3° K remnant microwave radiation. And Bondi, true to his philosophy, gave it up. [9]

Stephen Hawking says about these principles that "...all this evidence that the universe looks the same whichever direction we look in might seem to suggest there is something special about our place in the universe. In particular, it might seem that if we observe all other galaxies to be moving away from us, then we must be at the center of the universe." [10]
He does provide and alternative view, though, as he continues: "There is, however, an alternate explanation: the universe might look the same in every direction as seen from any other galaxy, too. This, as we have seen, was Friedmann’s second assumption. We have no scientific evidence for, or against, this assumption.
 


We believe it only on grounds of modesty: it would be most remarkable if the universe looked the same in every direction around us, but not around other points in the universe." [10]

We always keep in mind that the now used heliocentric model is not based purely on scientific data but also on philosophical propositions. That is not something "wrong" on its own. Everyone uses such assumptions when talking, thinking, writing scientific papers. What is "wrong" is trying to persuade people that what you say is the "only truth" that is acceptable by science...


IV. Modern cosmology and Earth positioning

Some modern cosmologists have presented data that make the thesis of an Earth-centric system more plausible. One of them is the well-known and well-established astronomer George Ellis.  George F. R. Ellis is the Distinguished Professor of Complex Systems in the Department of Mathematics and Applied Mathematics at the University of Cape Town in South Africa. He co-authored The Large Scale Structure of Space-Time with University of Cambridge physicist Stephen Hawking, published in 1973, and is considered one of the world's leading theorists in cosmology. From 1989 to 1992 he served as President of the International Society on General Relativity and Gravitation.
Ellis has proposed that we live on a planet that is near one of the two centers the universe has and - according to his calculations - that geocentric model removes the need to "invent" terms like "dark energy" or "dark matter" to explain how galaxies in the cosmos move.



People need to be aware that there is a range of models that could explain the observations,” [...] “For instance, I can construct you a spherically symmetrical universe with Earth at its center, and you cannot disprove it based on observations.” [...] “You can only exclude it on philosophical grounds. In my view there is absolutely nothing wrong in that. What I want to bring into the open is the fact that we are using philosophical criteria in choosing our models. A lot of cosmology tries to hide that.” [11]

George Ellis,
Mathematics, Department, University of Cape Town


In particular George Ellis proposed a "semi-geocentric" model universe that contains a naked singularity as a recycling mechanism, which he claims gives almost as good a description of the real universe as the conventional model. [12][13][14] In an article in Nature [15] Ellis proposes that the universe is like a cylinder-shaped universe with two "centers", with the Earth is located on one side and a naked singularity on the other.

There is no cosmic inflation – the galaxies are arranged very unevenly, with a great deal of material crowded round the singularity, and very little near the Earth. The effect of such a distribution of matter is to produce a red shift of light that, at the Earth, has the same characteristics as if the galaxies were receding. [16] In particular, the Universe seems to be expanding ever faster — a phenomenon generally ascribed to the influence of 'dark energy'. But Ellis suggests that the observed acceleration be a trick of the light in an inhomogeneous Universe and if we accept his geocentric model, we could do away with dark energy by imagining that we lived at the center of a spherical [15] inhomogeneity.


Possible objections to the model of Ellis

Possible objections to that model do exist, as there are objections to the standard cosmological model or any other model as well. In discussions [17] many people believe that such a model requires "believing" in some other anthropic principles that have not yet been proved. However the fact is that no matter what model you chose, you will make your choice based on philosophical grounds since science cannot tell the difference between a "correct" universe cosmological model and an "incorrect" one...
Moreover, modern cosmological models describe that the Big Bang happened at a singularity, or in other words: it happened at what was at then "everywhere". That point the created the universe inflation we observe now. So in that way we are all now at the universe "center".


VI. Conclusions - Where do we stand after all?

George Ellis in his paper "Cosmological Models" [18] states that

(1) The Newtonian theory of cosmology is not yet adequately resolved. Newtonian theory is only a good theory of gravitation when it is a good approximation to General Relativity; obtaining this limit in non-linear cosmological situations raises a series of questions and issues that still need clarifying, particularly relating to boundary conditions in realistic Newtonian cosmological models.

(2) We have some understanding of how the evolution of families of inhomogeneous models relates to that of families of higher symmetry models. It has been indicated that a skeleton of higher symmetry models seems to guide the evolution of lower symmetry models in the state space (the space of cosmological space-times). This relation needs further elucidation. Also, anisotropic and  inhomogeneous inflationary models  [note: inhomogenity is closely related to the cosmological model proposed by Ellis] are relatively little explored and problems remain.

 (3) It must be noted that it was Kepler and his idea of elliptical orbits which eliminated the need for epicycles - and not the heliocentric system idea by itself. Some people (wrongly) claim that the heliocentric model is more "correct" (whatever that means) because it is more simple than geocentric model. But is an ellipsis more "simple" than a circle? And what about the explanation of us seeing all galaxies getting away from us (Hubble) or the elimination of the need for dark energy if we consider Earth at the center (Ellis)? Does that mean that the geocentric model is in general more simple in explaining the observations? Even simple words like "simple" could be hard and complicated to define after all... And what about the fact that we are here (at Earth) looking at planets going around us? Is it really more "simple" to think that we stand somewhere else?!?!? If you are in a car and see other cars running, do you make your observations as if you were in *another* car? Would it be logical to do something like that?

In another of his papers, Ellis has postulated the following principle: Scientific exploration can tell us much about the  universe but not about its ultimate nature, or even much about some of its major geometrical and physical  characteristics. Some of this uncertainty may be resolved, but much will remain. Cosmological theory should acknowledge this uncertainty. [19]

Taking into account all of the above, we must be very careful when we speak as scientists or when we read as intelligent beings. When formulating / reading a theory we must clearly state / know what are the preassumptions that we make and the axioms or propositions that we use. [20]

References

  1. The Evolution of Physics, Einstein and Infeld, p.212 (p.248 in original 1938 ed.).
  2. Frame of Reference [Wikipedia]
  3. Geocentric model [Wikipedia]
  4. Deferent and epicycle [Wikipedia]
  5. The Observational Approach to Cosmology, Edwin Hubble, Oxford University Press, 1937.
  6. Copernican Principle [Wikipedia]
  7. Milne (E.A. Milne), 1934b.
  8. McVittie 1990, p. 45.
  9. Bondi and Kilmister 1959, p. 55-6.
  10. Cosmology: Methodological Debates in the 1930s and 1940s [Stanford Encyclopedia of Philosophy]
  11. A Brief History of Time, Stephen Hawking, Bantam Dell Publishing Group, 1988.
  12. "Thinking Globally, Acting Universally", Scientific American, George Ellis, October 1995.
  13. Dark matter and dark energy proposals: maintaining cosmology as a true science?, George F. R. Ellis, CRAL-IPNL conference "Dark Energy and Dark Matter", Lyon 2008.
  14. George Ellis [Wikipedia]
  15. Cosmology: Patchy solutions, George Ellis, Nature 452, 158-161 (13 March 2008) | doi:10.1038/452158a; Published online 12 March 2008.
  16. ALTERNATIVES TO THE BIG BANG, G.F.R. Ellis, Annu. Rev. Astron. Astrophys. 1984. 22: 157-184.
  17. Dark Energy Has Long Been Dark-Energy-Like [DISCOVER]
  18. COSMOLOGICAL MODELS, CARG`ESE LECTURES 1998, George F R Ellis and Henk van Elsy, Cosmology Group, Department of Mathematics and Applied Mathematics, University of Cape Town, Rondebosch 7701, Cape Town, South Africa, September 2, 2008.
  19. Issues in the Philosophy of Cosmology, George F R Ellis, Mathematics Department and Applied Mathematics, University of Cape Town, February 5, 2008.
  20. The Limits of Science, Knol, Spiros Kakos [knol.google.com]

Friday, February 11, 2011

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα: Η παγκόσμια χωρητικότητα δεδομένων και τα όρια υπολογισιμότητας...


Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα του Σπύρου Κάκου [2011-02-11]: Αμερικανοί επιστήμονες υπολόγισαν τη συνολική "χωρητικότητα" όλων των ηλεκτρονικών μέσων του πλανήτη σε περίπου 300 δισεκατομμύρια GigaByte [πηγή: web news]. Σε μια εποχή που το κυρίαρχο δόγμα θέλει τα πάντα να είναι "μετρήσιμα", λίγοι μπαίνουν καν στον κόπο να σκεφτούν τι σημαίνει η ανακάλυψη τέτοιων ορίων... Οι περιορισμοί στη συνολική "υπολογιστική δυνατότητα", όχι μόνο σε ανθρώπινο αλλά και σε συμπαντικό επίπεδο, σημαίνουν και ύπαρξη ορίων στην "μετρησιμότητα" των πραγμάτων. Τι σημαίνει αλήθεια αυτό για τα όρια της "γνώσης" μας; Μπορούμε να υπολογίσουμε κάτι με ακρίβεια περισσότερων byte (με τη μορφή π.χ. δεκαδικών ψηφίων) από όσα "χωράει" / διαθέτει το Σύμπαν; Αν οι επιστήμονες *πιστεύουν* πως μπορούν να κατανοήσουν κάποτε τα πάντα, τότε πρέπει να πάψουν να *πιστεύουν* ότι όλα είναι μετρήσιμα. Γιατί ο υπολογιστής που καλείται "Σύμπαν" δεν μπορεί να υπολογίσει τα πάντα...

Σχετικά άρθρα για περαιτέρω διάβασμα: Τα Όρια της Επιστήμης

(c) Φιλοσοφικά Τηλεγραφήματα - Φιλοσοφικός σχολιασμός της επικαιρότητας...

Thursday, January 27, 2011

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα: Ο νεότερος γαλαξίας, ο πιο νέος γαλαξίας, ο νεότατος γαλαξίας και η ηλιθιότητα των επιστημόνων

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα του Σπύρου Κάκου [2011-01-27]: Επιστήμονες βρήκαν τον μακρινότερο (άρα και νεότερο) έως τώρα γαλαξία με τη βοήθεια του Τηλεσκοπίου (δεν έχει νόημα να πούμε πάλι ότι το τηλεσκόπιο λέγεται…Hubble, αφού δεν υπάρχει και κανένα άλλο που κάνει δουλειά τα τελευταία χρόνια). [πηγή: web news] Η μανία να βρούμε το μακρύτερο γαλαξία για μια ακόμα φορά ικανοποιήθηκε, αλλά για πόσο; Σε δυο μήνες θα αρχίσουμε την αναζήτηση του αμέσως επόμενου…τροπαίου. Αυτό έχει γίνει η επιστήμη. Καμία νέα ρηξικέλευθη θεωρία, καμία νέα ουσιαστική πρόοδος στον τρόπο που κατανοούμε τα πράγματα (για την κατανόηση του ανθρώπου δε ούτε λόγος αφού η μηχανιστική επιστήμη τον θεωρεί απλά σαν ένα άλλο…πράγμα). Η επιστήμη από εργαλείο ανακάλυψης της αλήθειας έχει καταντήσει σε μια μηχανή αναζήτησης του μακρύτερου, του κοντύτερου, του μεγαλύτερου και του μικρότερου. Κρίμα…

Σχετικά άρθρα για περαιτέρω διάβασμα: Τα Όρια της Επιστήμης

(c) Φιλοσοφικά Τηλεγραφήματα - Φιλοσοφικός σχολιασμός της επικαιρότητας...

Monday, January 10, 2011

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα: Ο Hawking και ο δογματισμός της επιστήμης...

Είναι το σύμπαν άψυχο όπως θέλει η σύγχρονη φυσική; Είναι όλα ύλη; Ο δογματισμός μπορεί να γίνει επικίνδυνος ανεξάρτητα από που προέρχεται. Η σωστή επιστήμη είναι και φιλοσοφία, ήτοι αμφισβήτηση των πάντων!

Φιλοσοφικό Τηλεγράφημα του Σπύρου Κάκου [2011-01-10]: Ο γνωστός φυσικός Stephen Hawking δήλωσε πως η φιλοσοφία είναι πλέον άχρηστη καθώς δεν έχει καταφέρει να συμβαδίσει με τις τελευταίες εξελίξεις της επιστήμης, ειδικά της θεωρητικής φυσικής [1]. Ο αγαπητός φυσικός θα έπρεπε να γνωρίζει πως η επιστήμη είναι αυτή που έχει απομακρυνθεί από τον άνθρωπο και τη φιλοσοφία και όχι το αντίστροφο. Ορισμένοι επιστήμονες σήμερα (ευτυχώς όχι όλοι) παίρνουν ορισμένα δόγματα (βλ. π.χ. το γνωστό δόγμα "όλα είναι ύλη") και τα πηγαίνουν πιο πέρα βασιζόμενοι σε άλλα πάλι δόγματα (βλ. π.χ. το γνωστό δόγμα "όλα τα πράγματα μπορούν να είναι μετρήσιμα") χωρίς να δίνουν καμία σημασία σε ό,τι έχουν να πουν οι φιλόσοφοι με τη δικαιολογία πως οι τελευταίοι "δεν ξέρουν". Ποιος όμως ξέρει περισσότερα; Αυτός που θεωρεί πως "ξέρει" χωρίς να ξέρει ή αυτός που ψάχνει και αναρρωτιέται για τα πάντα; Ποιος ξέρει περισσότερα; Αυτός που ψάχνει τον άνθρωπο και πιστεύει στην ύπαρξη του πνεύματος του [βλ. το "Φιλοσοφία της Επιστήμης και της Θρησκείας" για περισσότερα για αυτό] ή επιστήμονες οι οποίοι σήμερα αναλύουν ένα άψυχο σύμπαν χωρίς τον άνθρωπο κάπου μέσα στις εξισώσεις τους; Η επιστήμη έχει πάρει σήμερα το ρόλο που παλαιότερα είχαν ορισμένοι κύκλοι της εκκλησίας: έχει αρχίσει να γίνεται δογματική και αυτό θα την καταστρέψει...

ΥΓ. Μπορεί κανείς να ανατρέξει στο "Τα Όρια της Επιστήμης" για μια λίστα με τα δόγματα που η σημερινή επιστήμη ακολουθεί...

(c) Φιλοσοφικά Τηλεγραφήματα - Φιλοσοφικός σχολιασμός της επικαιρότητας...

Friday, August 27, 2010

Τα όρια της Επιστήμης...



I. Εισαγωγή - Σχετικά με την Επιστήμη

Οι ακριβείς επιστήμες χρησιμοποιούνται από τους ανθρώπους προκειμένου να γίνει κατανοητός ο φυσικός κόσμος εδώ και πολλά χρόνια τώρα. Οι μεγάλες επιτυχίες επιστημών όπως η φυσική, η αστρονομία και η χημεία στην πρόβλεψη γεγονότων και η βοήθεια που έχουν δώσει στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων έχουν καθιερώσει τις "ακριβείς" αυτές επιστήμες ως το δήθεν "απόλυτο" εργαλείο για να ανακαλύψει κανείς την αλήθεια. Αυτό έχει οδηγήσει δυστυχώς σε μια μείωση της σπουδαιότητας που άλλοι επιστημονικοί τομείς της ανθρώπινης σκέψης έχουν - τομείς τόσο σημαντικοί όσο η φιλοσοφία, η ιστορία, η νομική, η γλωσσολογία, η κοινωνιολογία, η ανθρωπολογία. Τείνουμε να ξεχάσουμε ότι η νομική θεωρία ή η ιστοριογραφία μπορεί να είναι τόσο επιστημονική όσο και η κβαντική φυσική. Τείνουμε να ξεχάσουμε ότι η επιστήμη επιδιώκει την αλήθεια με έναν συστηματικό τρόπο και ότι οι τομείς της επιστήμης όπως η φυσική ή η χημεία είναι μόνο ένα μικρό κομμάτι της. Η επιστήμη δεν είναι μόνο φυσική. Είναι επίσης η εξερεύνηση των ανθρώπινων υποθέσεων, η προσπάθεια να εξηγηθεί γιατί οι άνθρωποι αγωνίζονται ο ένας τον άλλον, η προσπάθεια να γίνει κατανοητό ποιο είναι το "κακό" και ποιο το "καλό". Η ανθρωπολογία, η κοινωνιολογία και η νομική είναι και αυτοί τομείς της επιστήμης. Η επιστήμη δεν είναι μόνο τα πειραματικά δεδομένα. Πολλοί άνθρωποι συγχέουν την επιστήμη με τον "εμπειρισμό", ένα φιλοσοφικό δόγμα το οποίο διακυρήσσει ότι όλη η έγκυρη γνώση μπορεί να βασιστεί στην ανθρώπινη εμπειρία και μόνο σε αυτή. Αυτοί οι άνθρωποι τείνουν να ξεχάσουν ότι ακόμη και οι κοσμολόγοι και οι φυσικοί ονειρεύονται παράλληλους κόσμους ή εναλλακτικά σύμπαντα, υποθέσεις που δεν μπορούν ποτέ να αποδειχθούν ή να βασιστούν σε κανένα πειραματικό δεδομένο...
Πριν αρχίσει κανείς να ασχολείται με την επιστήμη καλό είναι να διαβάσει λίγο κάποιο φιλοσοφικό λεξικό για να είναι βέβαιος ότι γνωρίζει τα διάφορα φιλοσοφικά δόγματα που οι επιστήμονες πολλές φορές χρησιμοποιούν. Προτείνω ανεπιφύλακτα το Dictionary of Philosophy, Dagobert D. Runes, 1942, New York σαν ένα αρχικό σημείο των αναζητήσεων σας σχετικά με το θέμα.

Είναι εξαιρετικά ατυχές το ότι οι προαναφερθείσες παρερμηνείες έχουν οδηγήσει τους ανθρώπους και τη σκέψη τους μακρυά τους...ανθρώπους! Ευτυχώς πολλοί σκεπτόμενοι λόγιοι και επιστήμονες της εποχής μας έχουν επισημάνει το πρόβλημα και επιμένουν στην "επιστημονική" σκέψη, και όχι στο στενόμυαλο παραλογισμό του "βασίζομαι σε πειραματικά δεδομένα και μόνο"… Η επιστήμη δεν είναι μόνο "ανάλυση πειραματικών αποτελεσμάτων" - μπορεί επίσης να είναι απλά "λογική σκέψη".


Everywhere science is enriched by unscientific methods and unscientific results,
[...] the separation of science and non-science is not only artificial
but also detrimental to the advancement of knowledge.
If we want to understand nature, if we want to master our physical surroundings,
then we must use all ideas, all methods, and not just a small selection of them.
Paul K. Feyerabend, Against Method: Outline of an Anarchistic Theory of Knowledge (1975)


II. Σχετικά με τις ακριβείς επιστήμες: ένας ορισμός

Οι ακριβείς επιστήμες (πολλές φορές αποκαλούμενες και "θετικές επιστήμες", με κύρια παραδείγματα τη φυσική, την κοσμολογία και τη χημεία) είναι βασισμένες στην παρατήρηση και την επαγωγή. Παρατηρείτε ένα φαινόμενο, κατόπιν παρατηρείτε ένα παρόμοιο, κατόπιν άλλο και ούτω καθεξής, έως ότου φθάνετε σε ένα συμπέρασμα για το πώς τέτοια φαινόμενα λειτουργούν. Κατόπιν διατυπώνετε ένα πρότυπο που προβλέπει τα παρόμοια φαινόμενα στο μέλλον. Εάν το πρότυπό σας λειτουργεί, λογικά η θεωρία σας γίνεται αποδεκτή από άλλους επιστήμονες (μέσω του το κακόφημου "peer-review" [εξέταση των δημοσιεύσεων σου από συναδέλφους για τη δημοσίευση τους], που μπορεί να οδηγήσει σε παράξενες εφαρμογές λογικρισίας για όχι ευρέως αποδεκτές ιδέες [1] - αλλά αυτό είναι εκτός του πεδίου αυτού του άρθρου). Μέχρι ένα φαινόμενο όχι μετά από το σύνολο κανόνων σας παρατηρείται…

Δεν υπάρχουν μόνο οι ακριβείς επιστήμες

Οι επιστήμες που γνωρίζουμε ως "θετικές επιστήμες" αποκαλούνται πιο σωστά ως "ακριβείς επιστήμες" ("exakten Wissenschaft" σύμφωνα με τον Max Planck). Δεν υπάρχει λόγος να αποκαλούμε κάποιες επιστήμες "θετικές", γιατί έτσι υπονοούμε ότι κάποιες άλλες είναι "αρνητικές" (ή έστω μη-θετικές). Η πραγματική διαφορά της φυσικής και της αστρονομίας από την ανθρωπολογία είναι στη χρήση πειραματικών δεδομένων και όχι στη συστηματικότητα της σκέψης.
Εκτός από τις ακριβείς επιστήμες, υπάρχουν πολλοί άλλοι επιστημονικοί τομείς. Αυτοί οι άλλοι επιστημονικοί τομείς είναι βασισμένοι στη "λογική και δομημένη ανάλυση ενός θέματος" και περιλαμβάνουν τομείς όπως η ανθρωπολογία, η γλωσσολογία, η νομική, η ψυχολογία κ.λ.π. Ο πιο αρνητικός αντίκτυπος της κυριαρχίας των θετικών επιστημών στη σύγχρονη εποχή είναι η μεταβίβαση του ενδιαφέροντος μακριά από αυτούς τους άλλους εξίσου σημαντικούς τομείς. Ευτυχώς οι περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να πραγματοποιούν το λάθος σε αυτό και τα τελευταία έτη παρατηρείται μια ανανέωση του ενδιαφέροντος για αυτές τις πιο "ανθρώπινες" επιστήμες.


Ορισμός της επιστήμης

Η επιστήμη είναι η συστηματική αναζήτηση της αλήθειας. Και σε αυτό το πλαίσιο η φυσική και η χημεία δεν είναι οι μόνοι τομείς της επιστήμης που υπάρχουν. Όπως προανέφερα, πολλοί άνθρωποι συγχέουν την επιστήμη με τον "εμπειρισμό" (δηλ. το δόγμα ότι όλη η γνώση είναι βασισμένη στην ανθρώπινη εμπειρία μόνο). Πρέπει να τονιστεί ότι ο εμπειρισμός είναι ένα φιλοσοφικό δόγμα και πολύ ξεπερασμένο μάλιστα. [2] Τα άρθρα μου έχουν το σκοπό για να ξεκαθαρίσουν τέτοιες παρεξηγήσεις.
Και είναι πολύ σημαντικό να καταλάβει κανείς ότι οι περισσότερες από τις πλέον σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις έχουν γίνει μέσω εγγενώς παράλογων και μη-επιστημονικών (τουλάχιστον σύμφωνα με τον κοινό ορισμό του "επιστημονικός") εκρήξεων έμπνευσης ορισμένων ιδιοφυών...

Given any rule, however 'fundamental' or 'necessary' for science,
there are always circumstances when it is advisable not only to ignore the rule,
but to adopt its opposite. For example, there are circumstances when
it is advisable to introduce, elaborate and defend ad hoc hypotheses,
or hypotheses which contradict well-established and generally accepted
experimental results, or hypotheses whose content is smaller
than the content of the existing and empirically adequate alternative,
or self-inconsistent hypotheses, and soon.  [...]It is clear, then, that the idea of a fixed method, or of a fixed theory of rationality,
rests on too naive a view of man and his social surroundings.
To those who look at the rich material provided by history,
and who are not intent on impoverishing it in order to please
their lower instincts, their craving for intellectual security
in the form of clarity, precision, 'objectivity', 'truth', it will become clear that
there is only one principle that can be defended under all circumstances
and in all stages of human development. It is the principle: anything goes. Paul K. Feyerabend, Against Method: Outline of an Anarchistic Theory of Knowledge (1975)


III. Περιορισμοί των θετικών επιστημών

Οι ακριβείς επιστήμες όπως η φυσική έχουν πολλούς περιορισμούς οι οποίοι δεν λαμβάνονται συχνά υπόψη από τους οπαδούς τους (δηλ. από τους ανθρώπους που σκέφτονται ότι μόνο μετρώντας και όντας βασισμένοι σε πειραματικά δεδομένα μπορούμε να φτάσουμε στην αλήθεια).
Θα συζητήσω και θα αναλύσω τα βασικά σημεία αυτών των περιορισμών παρακάτω.

1. Αξιώματα των θετικών επιστημών γίνονται δόγματα...

Οι κύριοι περιορισμοί της επιστήμης είναι ένα αποτέλεσμα των πραγμάτων που η επιστήμη θεωρεί σαν δεδομένα - δηλ. των αξιωμάτων που χρησιμοποιεί ως βάση για περαιτέρω έρευνα. Όταν χρησιμοποιείτε ένα αξίωμα, ξεκινάτε σε σαθρό έδαφος. Και το γεγονός ότι δεν μπορείτε να αποδείξετε τα αξιώματα στα οποία βασίζετε τα πάντα, κατόπιν εγγυάται ότι ολόκληρη η θεωρία σας δεν μπορεί τελικά να αποδειχθεί.
Μερικά από τα (λάθος κατά τη γνώμη μου) αξιώματα που ένα κομμάτι του σύγχρονου τομέα της θετικής επιστήμης χρησιμοποιεί είναι (Σημείωση: με τον όρο "επιστήμη" σε αυτό το άρθρο αναφέρομαι γενικά στις θετικές επιστήμες μόνο - βλ. κεφάλαιο ΙΙ πιο πάνω σχετικά με αυτό):

1. Οι επιστήμες όπως η φυσική έχουν αποκλείσει το κάθε τι πνευματικό από τις εξίσώσεις που περιγράφουν τον κόσμο. Η φυσική αξιωματικά λέει ότι ο κόσμος αποτελείται από τίποτα περισσότερο από ηλεκτρόνια, πρωτόνια και άλλα μόρια που υπακούνε στους φυσικούς νόμους - αρνούμενη έτσι την ύπαρξη ακόμα και του ίδιου του ανθρώπου στη φύση. Για τη σύγχρονη φυσική ο άνθρωπος δεν υπάρχει! Είμαστε απλά αόρατοι παρατηρητές σε ένα άψυχο σύμπαν. Όμως δεν είναι έτσι. Και μια επιστήμη που δεν περιέχει τον άνθρωπο μέσα στις περιγραφές της είναι απ-άνθρωπη. Σε αυτό το πλαίσιο, κανένας επιστήμονας δεν μπορεί να βρεί "στοιχεία" για το Θεό ή ενδείξεις για την ύπαρξη οποιουδήποτε είδους "σκοπού" στην ύπαρξή μας αφού την ύπαρξη αυτή την έχει εξ' αρχής απορρίψει! Αφού κανείς έχει δεχτεί αξιωματικά ότι ένα σύστημα αποτελείται από το Α, το Β και το Γ μόνο, πώς αναμένει να βρει το Δ οπουδήποτε; [2] Η επιστήμη της βιολογίας κάνει επίσης το ίδιο λάθος: χρησιμοποιεί ένα αξίωμα ως δόγμα χωρίς ποτέ να εξετάσει εάν είναι σωστό ή λανθασμένο. Η σύγχρονη βιολογία παίρνει για δεδομένο ότι οι άνθρωποι είναι ζώα και ότι οι κανόνες εξέλιξης ισχύουν για όλα τα ζώα, χωρίς αυτό να το έχει αποδείξει. Η σύγχρονη επιστήμη είναι βασισμένη στο δόγμα του υλισμού [3], επίσης γνωστό ως "physicalism" [4]. Εντούτοις πρέπει να θυμηθούμε ότι ο υλισμός είναι ένα δόγμα και όχι μια αποδεδειγμένη υπόθεση. [5]

2. Όλοι οι φυσικοί νόμοι είναι καθολικοί και ισχύουν για όλα. Αυτό είναι η βάση της επιστήμης και είναι κάτι που δεν έχει αποδειχθεί ποτέ. Είναι ένα ακόμα πράγμα που οι επιστήμονες απλά θεωρούν ότι ισχύει. [6] Αυτό το αξίωμα προκαλεί επίσης προβλήματα στην εξήγηση της βάσης της ανθρώπινης φύσης μας: την "ελεύθερη βούληση". Εάν πρόκειται να δεχτούμε την ύπαρξη καθολικών φυσικών νόμων έπεται ότι κανενός είδους ελεύθερη θέληση δεν μπορεί να υπάρξει. Αλλά οι περισσότεροι από μας σκέφτονται και αισθάνονται διαφορετικά, ήτοι ότι έχουμε ελεύθερη βούληση. Οι περισσότεροι μας αισθανόμαστε ότι εμείς "αποφασίζουμε". Η επιστήμη απλά δεν μπορεί να το εξηγήσει αυτό. Τι κάνουμε; Το ξεπερνάμε ξεχνώντας το; Θεωρούμε ότι δεν έχουμε ελεύθερη βούληση αν και όλο μας το είναι φωνάζει το αντίθετο; Το μόνο βέβαιο είναι ότι η όλη δομή της φυσικής σήμερα είναι εγγενώς αντίθετη με την έννοια της ελεύθερης βούλησης. Και ένα τόσο μεγάλο πρόβλημα είναι λίγο δύσκολο να το αγνοήσουμε. Όσο το αγνοούμε τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να εμφανιστεί κάποια στιγμή όταν θα είναι αργά...Ήδη οι προσπάθειες της επιστήμης να αναλύσουν την ανθρώπινη συνείδηση αρχίζουν να συναντούν τοίχο. Πολλοί λένε ότι είναι κάτι το προσωρινό. Μήπως όμως δεν είναι; Μήπως η σύγχρονη φυσική, ακριβώς επειδή είναι δομημένη πάνω στην έννοια των "φυσικών  νόμων", δεν μπορεί με κανένα τρόπο να δει αυτό που όλοι μας βλέπουμε;

3. Όλα τα πράγματα είναι μετρήσιμα. Αυτό είναι βασισμένο σε μια ιδιαίτερα υλιστική άποψη του κόσμου και δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα (ό,τι και να σημαίνει αυτή η λέξη…). Πράγματα όπως το ήθος, οι συγκινήσεις, η αισθητική και η αγάπη δεν μπορούν να μετρηθούν - και αυτά είναι τα πολύ σημαντικά για την ανθρώπινη ζωή. Τομείς επιστήμης όπως η φυσική, τα μαθηματικά και η χημεία δεν μπορούν απλά να εξετάσουν αυτά τα πράγματα. Και τα πράγματα αυτά είναι που μας κάνουν ανθρώπους. Αν οι θετικές επιστήμες δεν μπορούν να αγγίξουν καν τα θέματα που μας αγγίζουν, τότε γιατί τις θεωρούμε πανάκεια;

4. Μπορούμε να ξέρουμε όλα. Πολλοί επιστήμονες λανθασμένα θεωρούν ότι οι άνθρωποι κάποτε θα καταφέρουν να τα ξέρουν όλα, ότι δεν υπάρχει κανένα τέτοιο πράγμα όπως "απροσπέλαστη από την ανθρώπινη ευφυΐα" περιοχή. Εντούτοις ο Godel τους έχει αποδείξει ότι κάνουν λάθος: απέδειξε ότι υπάρχουν αλήθειες που δεν μπορούν να αποδειχθούν ποτέ και από κανέναν. Ξεχνάμε τον Godel σκόπιμα; Ή μπροστά στην πόρωση μας να εμφανίσουμε τις θετικές επιστήμες σαν το μόνο δρόμο προς τη γνώση, επιλέγουμε να αγνοήσουμε τις (επιστημονικές και δη μαθηματικές) φωνές που λένε το αντίθετο;

5. Η λογική μας λειτουργεί σωστά. Αυτό μπορεί να ηχήσει περίεργο, αλλά ήταν ένα από τα κύρια αξιώματα που χρησιμοποιήθηκαν για να διαμορφώσουν τα θεμέλια της επιστήμης. Η λογική μας πρέπει να λειτουργεί "σωστά" εάν πρόκειται να την εμπιστευθούμε. Ποιος καθορίζει το "σωστά"; [6]  Το επιχείρημα "αυτό είναι παράλογο" ή "δεν καταλαβαίνεις τι λέω γιατί δεν σκέφτεσαι λογικά" έχει πολλές φορές χρησιμοποιηθεί στην ιστορία για να λογοκρίνει ανεπιθύμητες από το επιστημονικό κατεστημένο θεωρίες... Όπως έλεγε και ο Feyerabend, από τη στιγμή που μιλάς σε κάποιον με τον όρο "να είναι λογικός για να καταλάβει τα όσα του λες", αποδυναμώνεις το επιχειρημά σου πριν καν καλά καλά ξεκινήσεις να το λες. Είναι σαν να ζητάμε από τον συνομιλητή μας να είναι προετοιμασμένος να σκεφτεί με τον ίδιο τρόπο που εμείς σκεφτόμαστε (δηλαδή "λογικά") για να συμφωνήσει με τα όσα του λέμε. Όποιος δεν συμφωνεί είναι...παράλογος. Το "λογικό" συνήθως είναι η κατεστημένη σκέψη της εκάστοτε εποχής και αν κάποιος πιστέυει κάτι μόνο αν είναι "λογικό" τότε είναι σκλάβος των αξιωμάτων της εποχής του και δεν μπορεί να κάνει κάτι για αυτό. Όλες οι μεγαλοφυϊες σκεφτόντουσαν με τρόπο που για την εποχή τους ήταν "παράλογος"... [15]

Επίσης ξεχνάμε το βασικό εδώ: Ότι η λογική βασίζεται σε αξιώματα! Αυτό είναι που κάνει το παράλογο όχι κάτι "λάθος" αλλά απλά μια επιλογή διαφορετικών αξιωμάτων από αυτά που χρησιμοποιούμε ήδη!

Μια ενδεικτική λίστα των αξιωμάτων που χρησιμοποιεί η περίφημη "αντικειμενική" Μαθηματική Λογική (πηγή):

Αξιώματα Zermelo–Fraenkel
  • Axiom of extensionality
  • Axiom of empty set
  • Axiom of pairing
  • Axiom of union
  • Axiom of infinity
  • Axiom schema of replacement
  • Axiom of power set
  • Axiom of regularity
  • Axiom schema of specification
  • Axiom of choice

Λοιπά αξιώματα της μαθηματικής λογικής
  • Von Neumann-Bernays-Gödel axioms
  • Continuum hypothesis and its generalization
  • Freiling's axiom of symmetry
  • Axiom of determinacy
  • Axiom of projective determinacy
  • Martin's axiom
  • Axiom of constructibility
  • Rank-into-rank
  • Kripke-Platek axioms

Το ΠΑΡΑΛΟΓΟ είναι εξ' ορισμού αυτό που δεν ακολουθεί αυτά τα αξιώματα. Και τα πράγματα θα ήταν καλά αν μέναμε εκεί. Ωστόσο τα πράγματα γίνονται... δογματικά ότι αρχίζουμε να ξεχνάμε ότι χρησιμοποιούμε καν αυτά τα αξιώματα! ~


6. Όλα μπορούν να επαναληφθούν σε ένα πείραμα. Επειδή η επιστήμη χρειάζεται τα πειράματα για να αποδείξει ή να ανασκευάσει τις θεωρίες, δεν μπορεί να εξετάσει γεγονότα που λαμβάνουν χώρα μία μόνο φορά (ό,τι συμβαίνει μόνο μιά φορά δεν μπορεί να αναπαραχθεί). Αυτό είναι ένα απλό αλλά μάλλον σημαντικό αξίωμα: πιστεύουμε ότι όλα τα φαινόμενα μπορούν να μελετηθούν από το πείραμα ή την παρατήρηση. Τι συμβαίνει όμως με τα γεγονότα που συμβαίνουν μόνο μιά φορά στο σύμπαν; Ένα πολύ καλό παράδειγμα είναι η δημιουργία του κόσμου. Εάν συνέβη μόνο μιά φορά, πώς μπορούμε να το αναπαραγάγουμε; Η επαναληψιμότητα και η αναπαραγωγιμότητα των πειραματικών αποτελεσμάτων είναι η λύδια λίθος της σύγχρονης φυσικής. Αν δεν μπορούμε να το έχουμε αυτό σημαίνει ότι δεν είμαστε "επιστήμονες" ή ότι το φαινόμενο που έλαβε χώρα δεν έγινε στην πραγματικότητα; Και εδώ αξίζει να πούμε πως οι μεγαλύτερες επιστημονικές ανακαλύψεις έγιναν σε πείσμα των πειραματικών δεδομένων της εποχής τους! Ο de Broigle έβγαλε τη θεωρία για τη διττή φύση των σωματιδίων παρά το ότι δεν υπήρχε τότε πειραματική απόδειξη σχετικά με αυτήν. Ο Everett έχει βγάλει τη θεωρία του περί πολλαπλών κόσμων και έχει πείσει με αυτή τους περισσότερους επιστήμονες παρά το ότι η θεωρία αυτή δεν μπορεί ποτέ να επιβεβαιωθεί πειραματικά! Ο μεγάλος  Einstein έβγαλε τη θεωρία της σχετικότητας βασισμένος σε κάποιες σκέψεις και όχι βασισμένος σε πειράματα! Μάλιστα όταν ο D.C. Miller δημοσίευσε την πειραματικού χαρακτήρα κριτική του στη θεωρία της σχετικότητας [13] ο Αϊνστάιν δήλωσε ότι "δεν τα πήρα [τα πειραματικά αποτελέσματα του] ούτε για μια στιγμή στα σοβαρά". [11] Ερωτώμενος από που αντλούσε την πεποίθηση του, ο Αϊνστάιν αναφέρθηκε στη διαίσθηση και στην "αίσθηση του πράγματος" (die Vernunft der Sache). [12] [14]
Μάλιστα ακόμα και ο ίδιος ο Descartes (στον οποίο εν πολλοίς οφείλεται η ΠΙΣΤΗ ότι ο κόσμος μπορεί να ερμηνευτεί μηχανικά) στο μεγάλο του έργο Διοπτρική, εξήγαγε το νόμο της διάθλασης με τη χρήση μαθηματικών και μόνο και ΟΧΙ πειραμάτων!!! [17]

7. Η αρχή της Μετριότητας [Mediocrity principle] και η αρχή του Κοπέρνικου [Copernican principle] (αρχή = μη-αποδεδειγμένο δόγμα): Στην κοσμολογία, η αρχή του Κοπέρνικου δηλώνει ότι η γη δεν είναι σε κεντρική, ειδικά ευνοημένη θέση. Πιό πρόσφατα, η αρχή γενικεύτηκε στην απλή δήλωση ότι οι άνθρωποι δεν είναι προνομιούχοι παρατηρητές στο σύμπαν. Αυτό είναι κατά μία έννοια ισοδύναμο με την αρχή της Μετριότητας, με σημαντικές επιπτώσεις στη φιλοσοφία της επιστήμης. Η αρχή της Μετριότητας είναι η έννοια στη φιλοσοφία της επιστήμης σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι δεν έχουν κάτι το ιδιαίτερο σαν όντα. Αυτές οι δύο αρχές, συνδυαζόμενες, αποτελούν τη βάση της τρέχουσας κοσμολογίας μας. [7] [8] Ακόμα κι αν η θεωρία της σχετικότητας δηλώνει ότι μπορούμε να επιλέξουμε ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ σημείο της αναφοράς για τη βάση των υπολογισμών στον κόσμο (που σημαίνει ότι μπορούμε εύκολα να βάλουμε τη γη στο κέντρο όλων και να διαμορφώσουμε τους φυσικούς νόμους με αυτόν ως σημείο αναφοράς), ακόμα κι αν ο κόσμος φαίνεται ο ίδιος σε οποιαδήποτε κατεύθυνση μπορούμε να κοιτάξουμε και όλοι οι γαλαξίες φαίνονται να φεύγουν μακρυά από μας (σαν να…είμαστε στο κέντρο του κόσμου όπως ο ίδιος ο Hubble αναγνώρισε, αλλά στη συνέχεια αρνήθηκε απλά και μόνο επειδή αυτό θα ερχόταν σε αντίθεση με τις δύο παραπάνω "αρχές"! [9][10]) μερικοί άνθρωποι διατηρούν ακόμα την "πίστη" τους (δόγμα;) ότι οι άνθρωποι δεν είναι τίποτα παραπάνω από κόκκοι σκόνης στον κόσμο. Δεν λέω ότι ξέρω με βεβαιότητα τι είμαστε ή δεν είμαστε τελικά. Αλλά δεν μπορώ να συμφωνήσω με κάποιο που το παίρνει αυτό για δεδομένο. Δεν μπορώ να συζητήσω με δογματικούς ανθρώπους… [διαβάστε το σχετικό άρθρο Earth is at the Center of the Universe? για περισσότερα]

8. Όλη η επιστήμη βασίζεται στο δόγμα ότι μία λογική πρόταση είναι είτε αληθής είτε ψευδής. Όμως "πρέπει" να είναι έτσι πάντα; Η πρόταση "αυτή η πρόταση είναι ψευδής" είναι τελικά ψευδής ή αληθής; Αν είναι αληθής, τότε είναι ψευδής. Αν είναι ψευδής, τότε είναι αληθής. Ίσως τελικά λοιπόν να ισχύει ο Διαληθισμός και μία λογική πρόταση να μπορεί να είναι ταυτόχρονα και αληθής και ψευδής. Τόσο απλά. [16]

9. Ο χρόνος υπάρχει. Μπορεί οι άνθρωποι παλιά να ήταν βέβαιοι πως ο "χρόνος "είναι πράγματι το απόλυτο που ο Νεύτωνας όρισε και χρησιμοποίησε, αλλά σήμερα ολοένα και αυξάνουν οι φυσικοί  (Godel, Rovelli κλπ) που θεωρούν ότι ο χρόνος είναι μία ψευδαίσθηση. Πουθενά οι εξισώσεις της φυσικής δεν δείχνουν να "υπάρχει" αυτό που εμείς αισθανόμαστε σαν "πέρασμα του χρόνου": όλες τους μπορούν να λυθούν είτε πηγαίνοντας το χρόνο προς τα εμπρός είτε προς τα πίσω! Ολοένα και περισσότεροι φυσικοί βγάζουν εξισώσεις σχετικές με τη Θεωρία της Σχετικότητας (η Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας ήταν η πρώτη που έδειξε ότι ο ταυτοχρονισμός δεν υφίσταται) στις οποίες ο χρόνος σαν μεταβλητή απαλείφεται! [3] [4] [5] [6] [7]

10. Υφίσταται η έννοια της "αλλαγής": Την εποχή των προσωκρατικών το ότι τα πράγματα "αλλάζουν" ήταν θέμα συζήτησης και όχι θέμα λυμένο. Πως μπορεί ένα πράγμα να αλλάζει χωρίς να χάνει την ταυτότητα του; Μήπως τελικά δεν αλλάζει τελικά, έλεγε ο Παρμενίδης. Τα κύτταρα από τα οποία αποτελούμαστε αλλάζουν πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ζωής μας. Πως ξέρουμε ότι είμαστε εμείς οι "ίδιοι"; Μήπως υπάρχει μια "πραγματικότητα" πέραν από αυτή που βλέπουμε; Τελικά επικράτησε η θεωρία του Δημόκριτου και του Λεύκιππου, σύμφωνα με την οποία τα πράγματα αλλάζουν. Είναι έτσι όμως; [23]

[Δες το Harmonia Philosophica άρθρο στο knol ή εδώ στο Blogspot για να διαβάσεις για τις επιπτώσεις που η μη-ύπαρξη της έννοιας του "χρόνου" και της "αλλαγής" μπορεί να έχει στο μεγαλύτερο θέμα που απασχολεί τον άνθρωπο: το Θάνατο]

11. Το όλο μπορεί να αναλυθεί αν εξετάσουμε τα μέρη του. Πόσο αλήθεια όμως μπορεί να είναι αυτό; Όσο και αν αναλύσουμε το υδρογόνο και το οξυγόνο, ποτέ δεν θα βρούμε την "υγρότητα" του νερού. Αν το σύμπαν μας είναι ολογραφικό, τότε σε καμία περίπτωση αυτή η αρχή δεν ισχύει: όσο και αν ψάχνουμε βαθύτερα, τόσο βρίσκουμε το ίδιο ξανά και ξανά...

Επιπλέον δόγματα

Τα δόγματα της επιστήμης είναι πρακτικά ατελείωτα. Ο Rupert Sheldrake επισήμανε ορισμένα ακόμα στην ομιλία του "The Science Delusion" (βλ. εδώ). Παρακάτω παραθέτω μία ενδεικτική λίστα δογμάτων που έχω συλλέξει κατά καιρούς από διάφορές πηγές:
  • Όλα είναι ύλη
  • Η ύλη είναι ασυνείδητη
  • Οι νόμοι της φύσης μένουν αναλλοίωτοι. Για τώρα και για πάντα, αυτούς θα έχουμε. Εκτός βέβαια από τη στιγμή της Μεγάλης Έκρηξης, οπότε και δημιουργήθηκαν όλοι αυτοί οι νόμοι. Είναι σαν το ανέκδοτο "Δώσε μας ένα δωρεάν θαύμα και θα εξηγήσουμε τα υπόλοιπα". Το θαύμα σε αυτή την περίπτωση είναι η δημιουργία όλης της ύλης, όλης της ενέργειας και όλων των σταθερών νόμων του Σύμπαντος σε μια στιγμή. :)
  • Το άθροισμα της ύλης και της ενέργειας παραμένει σταθερό. (εκτός βεβαίως από τη στιγμή της Μεγάλης Έκρηξης οπότε δημιουργήθηκαν τεράστιες ποσότητες και από τα δύο από το τίποτα)
  • Τα πάντα στη Φύση είναι άσκοπα
  • Ό,τι κληρονομούν οι άνθρωποι από τους γονείς τους το κληρονομούν μέσω της ύλης (όλα είναι στα γονίδια)
  • Οι αναμνήσεις βρίσκονται μέσα στον εγκέφαλο (αν και δεν γνωρίζουμε πως γίνεται αυτό) [και παρά τις αντίθετες ενδείξεις που έχουμε, θα προσέθετα εγώ - βλ. "μνήμη" και "νους" στη Harmonia Philosophica]
  • Ο νους βρίσκεται μέσα στο κεφάλι σου
  • Τα ψυχικά φαινόμενα (όπως η τηλεπάθεια) είναι αδύνατα (παρά τα περί του αντιθέτου δεδομένα που έχουμε)
  • Η μηχανιστική ιατρική είναι η μόνη που δουλεύει. Δεν υπάρχουν εναλλακτικές θεωρίες.
  • Ξυράφι του Όκκαμ: Γιατί πρέπει η πιο απλή λύση να είναι η σωστή; Αν η λύση είναι περίπλοκη, τότε σίγουρα την έχουμε χάσει... (βλ. εδώ)
  • Ισορροπία: Γιατί θεωρούμε ότι η ισορροπία είναι εγγενώς φυσική κατάσταση; Πολλές φορές χρειάζεται να προσπαθείς πολύ για να την επιτύχεις... (βλ. εδώ)
  • Οι ιοί μας έρχονται από "έξω": Πόσοι γνωρίζουν ότι υπάρχουν κάποιες θεωρίες που ισχυρίζονται ότι οι ιοί προέρχονται μέσα από το σώμα μας; (διάβασε εδώ)
  • Δεν μπορούμε να επιτύχουμε απόδοση > 100% σε μια θερμική μηχανή. Μήπως όμως μπορούμε; (δες τη σχετική συζήτηση εδώ)
  • Υπάρχει αυτό που παρατηρούμε. Πόσοι όμως έχουν σκεφτεί ότι η σκέψη για το παρατηρούμενο προηγείται της παρατήρησης; (διάβασε εδώ)
Τα προαναφερθέντα αξιώματα είναι η βάση για τους περιορισμούς της επιστήμης. Εντούτοις μπορεί κάποιος να πει ότι αυτό δεν είναι πρόβλημα - ότι κάθε θεωρία πρέπει να αρχίσει από κάπου. Δεν μπορώ να συμφωνήσω περισσότερο. Η αντίρρησή μου δεν είναι στη χρήση των αξιωμάτων αυτών, αλλά στο ότι έχουμε (ίσως σκόπιμα;) εντελώς ξεχάσει ότι χρησιμοποιούμε αυτά τα αξιώματα. Όταν πιστεύουμε ότι η επιστήμη μας είναι βασισμένη σε "αληθινά" επιχειρήματα, έχουμε στην ουσία ξεχάσει τη βάση της επιστήμης μας. Όταν ξεχνάμε ότι χρησιμοποιούμε αυτά τα αξιώματα (και ότι εάν χρησιμοποιήσουμε άλλα αξιώματα θα συναγάγουμε τελείως διαφορετικά συμπεράσματα), αυτά τα αξιώματα μετατρέπονται σε δόγματα. Και ο δογματισμός, σε οποιαδήποτε μορφή, δεν είναι καλό πράγμα…

The true mystery of the world is the visible, not the invisible.
Oscar Wilde

IV. Βασικοί περιορισμοί των επιστημονικών εργαλείων

Άλλοι περιορισμοί της επιστήμης προέρχονται από τα εργαλεία που χρησιμοποιεί. Μερικοί από αυτούς τους περιορισμούς καταγράφονται και συζητούνται παρακάτω.

1. Το εργαλείο της επαγωγής είναι ένα βασικό πρόβλημα για την επιστήμη. Έστω ότι εσείς παρατηρείτε έναν βάτραχο και βλέπετε το πράσινο χρώμα του. Κατόπιν βλέπετε έναν άλλο βάτραχος και ο οποίος είναι πράσινος επίσης. Κατόπιν άλλος, και άλλος - έως ότου πείθεστε ότι όλοι οι βάτραχοι είναι πράσινοι. Κατόπιν γράφετε μια θεωρία για τους βατράχους. Όλα φαίνονται αρκετά καλά μέχρι αυτό το σημείο, αρκετά "αλήθινά" , αρκετά "επιστημονικά". Έως ότου παρατηρείτε έναν μαύρο βάτραχο… [3]

2. Οι αισθήσεις μας είναι περιορισμένες Και η επιστήμη είναι βασισμένη στις αισθήσεις μας. Οι περιορισμοί τους μπορούν να θέσουν τους σημαντικούς περιορισμούς στο πώς καταλαβαίνουμε τον κόσμο, τους οποίους μάλιστα πιθανόν δεν μπορούμε ποτέ να γνωρίζουμε [1]. Δεδομένου ότι δεν ξέρουμε εάν οι αισθήσεις μας λειτουργούν "σωστά" (κυρίως επειδή δεν έχουμε μια συγκριτική μέτρηση επιδόσεων ως προς αυτό που είναι το "σωστό" για τον τρόπο με τον οποίο οι αισθήσεις μας δέχονται τα σήματα από τον κόσμο), δεν ξέρουμε ποτέ πόσο "κοντά" είμαστε στην "πραγματικότητα".

3. Ένα από τα κύρια προβλήματα της επιστήμης είναι ότι δεν έχουμε μια ένδειξη για το με τι μοιάζει αυτό που αποκαλούμε "πραγματικότητα", έτσι ώστε μπορούμε να καταλάβουμε πόσο κοντά είμαστε στην τελευταία όσον αφορά τις επιστημονικές θεωρίες μας. Χωρίς να ξέρεις που είναι ο στόχος είναι δύσκολο να ξέρεις αν πηγαίνει καλά προς αυτόν [1]. Τα μοντέλα της επιστήμης δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Τα μήλα πέφτουν επειδή πέφτουν και όχι επειδή ισχύει η θεωρία της βαρύτητας. Και να αλλάξει η θεωρία της βαρύτητας (κάτι που γίνεται συνέχεια με τις επιστημονικές θεωρίες), τα μήλα θα συνεχίσουν να πέφτουν στη Γη!

Παρομοίως, όσο και αν θεωρούν κάποιοι ότι εξαιτίας της φυσικής που γνωρίζουμε λειτουργούν τα τρανζίστορ, αυτό δεν ισχύει! Η τωρινή φυσική σίγουρα θα αλλάξει σε λίγα χρόνια! Σε 100 χρόνια από τώρα η σωματιδιακή φυσική δεν θα έχει καμία σχέση με αυτό που γνωρίζουμε τώρα! Για την ακρίβεια μπορεί να μην υπάρχει ΚΑΝ σωματιδιακή φυσική και να μιλάμε για π.χ. "χορδές". Και όμως - το τρανζίστορ θα συνεχίζει να λειτουργεί!!!

Το γεγονός ότι η πραγματικότητα συνεχίζεται να "λειτουργεί" δεν έχει καμία απολύτως σχέση με το αν τα πρότυπά μας λειτουργούν ή όχι. Το ότι λειτουργούν δεν τα κάνει πιο "αληθινά". Όπως έλεγε και ο Καστοριάδης, στο σημείο όπου η επιστήμη προσπαθεί να κινηθεί από την παρατήρηση προς τα γενικά θεωρητικά μοντέλα, εισέρχεται στη σφαίρα της αβεβαιότητας…

4. Η επιστήμη χρησιμοποιεί τη λογική ως εργαλείο για να φθάσει στα συμπεράσματα. Εντούτοις ούτε ο Αριστοτέλης, ο ιδρυτής της λογικής, δεν ήξερε ποια θα μπορούσε να είναι η χρησιμότητα της λογικής: ίσως σαν εργαλείο για να φθάσει κανείς στην αλήθεια ή ως μόνο ένα εργαλείο για να αναλύσει κανείς τη γλώσσα και τη δομή της; Πολλοί σύγχρονοι φιλόσοφοι, όπως ο Wittgenstein, σκέφτονται ότι η ανθρώπινη γλώσσα έχει πολλούς περιορισμούς και ότι λόγω αυτών των περιορισμών, κάποιος πρέπει να είναι προσεκτικός ώστε να μιλάει μόνο για τα πράγματα για τα οποία μπορεί να μιλήσει. Η πίστη σε ολόκληρη τη δομή της επιστήμης είναι βασισμένη στην πίστη ότι η λογική "λειτουργεί". Εάν το τελευταίο καταρρεύσει, όλη η επιστήμη μένει χωρίς οποιαδήποτε θεμελίωση. Ένας από τους μέγιστους μαθηματικούς όλων των εποχών, ο Russel, απέδειξε ότι η λογική έχει μεγάλους περιορισμούς. Ο μεγαλύτερος δάσκαλος της λογικής μετά από τον Αριστοτέλη, ο Godel, απέδειξε ότι η επιστήμη δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι μπορεί να αποδείξει τα πράγματα! Ακόμη και η λογική απαιτεί πίστη για να στηριχθεί τελικά…

V. Τα μαθηματικά δεν μπορούν να προφέρουν τους αριθμούς

Από την αρχή των ανθρώπινων επιστημών, τα μαθηματικά θεωρούνταν ο πλέον καθαρός, ασφαλής, καλά τεκμηριωμένος και καλύτερα θεμελιωμένος τομέας της γνώσης. Λόγω της φύσης τους, τα μαθηματικά ήταν ο πρώτος τομέας όπου έγινε μια προσπάθεια να τεθούν τα θεμέλια μιας πλήρως θεμελιωμένης θεωρίας - η οποία και απέτυχε (δείτε το πρόγραμμα Hilbert, τα παράδοξα του Russel και το θεώρημα της μη-πληρότητας του Godel). Εντούτοις τα μαθηματικά έχουν προβλήματα ακόμη και σε περισσότερο βασικά πράγματα. Προσπαθήστε να ζητήσετε από έναν μαθηματικό να γράψει σε ένα χαρτί τον αριθμό π. Θα αρχίσει τα πρώτα ψηφία 3.14159… και θα σταματήσει έπειτα. Θα του ρωτήσετε "γιατί σταματήσατε;" και θα απαντήσει "Σταμάτησα επειδή το π έχει άπειρα ψηφία και δεν τα ξέρουμε όλα. Επίσης έχουμε αποδείξει ότι ο άπειρος αριθμός ψηφίων του δεν ακολουθεί οποιοδήποτε επαναληπτικό μοτίβο. Έτσι δεν μπορούμε να τα γράψουμε όλα". Αλλά δεν ικανοποιείστε… Θέλετε να μάθετε τι είναι το "π".

Το εντυπωσιακό πράγμα με την παραπάνω ιστορία, είναι ότι δεν θα πάρετε ποτέ μια απάντηση και ότι οι μαθηματικοί αισθάνονται άνετοι με αυτό! Τα μαθηματικά έχουν ονομάσει μερικούς αριθμούς ως "άρρητους", που σημαίνει ότι δεν μπορούν να εκφραστούν γραπτά δεδομένου του ότι έχουν άπειρα ψηφία που δεν θα ακολουθήσουν ποτέ ένα μοτίβο. Ένας από αυτούς τους αριθμούς είναι το π. Η τετραγωνική ρίζα 2 είναι ένα άλλο παράδειγμα άρρητου αριθμού. Είναι η εξήγηση αυτή αρκετή για την ανθρώπινη σκέψη; Όχι. Όταν η φιλοδοξία των μαθηματικών είναι να αποτελέσουν τον ακριβέστερο και καλύτερα θεμελιωμένο επιστημονικό τομέα, το να ζητήσει κανείς από έναν μαθηματικό να γράψει στο χαρτί έναν αριθμό ακούγεται γελοίο. Αλλά αυτό είναι ακριβώς αυτό που δεν μπορεί να κάνει! Λένε ότι πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι από τα 1 δισεκατομμύριο ψηφία που έχουμε υπολογίσει για το π, αλλά μπορούμε εμείς να είμαστε ευτυχείς όταν η "ακριβής" επιστήμη δεν μπορεί να μετρήσει;!; Το παραπάνω είναι κάτι περισσότερο από ένα καλό κόλπο για να παίξει κανείς. Το παραπάνω παρουσιάζει την έμφυτη ανικανότητα των μαθηματικών να χρησιμοποιήσουν την ίδια τους τη γλώσσα ώστε να μιλήσουν! Και εάν αρχίσουμε με αυτό, ο οποίος ξέρει τι άλλους περιορισμούς έχουμε αγνοήσει;


VI. Αποτυχίες των θετικών επιστημών

Επιστήμες όπως η φυσική, η βιολογία και η χημεία έχουν αποτύχει να δώσουν εξηγήσεις για πολλά πράγματα που βιώνουμε στην καθημερινότητα μας. Μερικά από αυτά περιλαμβάνουν:

  1. Δεν υπάρχει καμία επιστημονική θεωρία που να απαιτεί "αιτιότητα" (δηλ. το ότι όλα αυτά που συμβαίνουν έχουν μια προγενέστερη αιτία). Όσον αφορά στους επιστήμονες, θα μπορούσαν να συμβούν γεγονότα και η αιτία τους να υπήρχε πριν από αυτά.
  2. Δεν υπάρχει καμία επιστημονική θεωρία που να απαιτεί "ροή του χρόνου προς τα εμπρός" όπως εμείς την αισθανόμαστε. Όσον αφορά στους επιστήμονες, το "βέλος του χρόνου" μπορεί να τρέχει και προς τα πίσω χωρίς κανένα πρόβλημα για τις θεωρίες τους. Μερικοί επιστήμονες σήμερα έχουν προσπαθήσει να εξηγήσουν ότι μερικές επιστημονικές θεωρίες (όπως η θερμοδυναμική) πραγματικά απαιτούν το βέλος του χρόνου να πηγαίνει προς τα εμπρός, αλλά χωρίς μεγάλη επιτυχία.
  3. Καμία επιστημονική θεωρία δεν εξηγεί την ανθρώπινη καλοσύνη, την ανθρώπινη αυταπάρνηση. Η θεωρία της εξέλιξης - ανεξάρτητα από το πόσο η θεωρία αυτή εξηγεί πολλά πράγματα για την εξέλιξη των ειδών - δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί μπορεί κανείς να διακινδυνεψει τη ζωή του για να σώσει έναν τελείως άγνωστο [βλ. το Evolution and Intelligent Design - The way to an agreement για περισσότερα σε αυτό].
Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν εξετάζω εδώ εάν η επιστήμη είναι σωστή ή όχι στα παραπάνω σημεία. Παραδείγματος χάριν και όσον αφορά στο σημείο 2 παραπάνω, ο χρόνος θα μπορούσε να είναι μια από τις πιο επίμονες παραισθήσεις μας και η επιστήμη θα μπορούσε να είναι σωστή στο ότι δεν βρίσκει στοιχείων για να υποστηριχθεί το "πέρασμα του χρόνου" (βλ. και τα όσα αναφέρει ο Godel σχετικά με τον άχρονο κόσμο). Αυτό δεν επηρεάζει το επιχείρημά μου. Αυτό που είναι σημαντικό εδώ είναι η έμφυτη ανικανότητα της επιστήμης να δώσει μια ξεκάθαρη απάντηση στις ερωτήσεις, μια ανικανότητα πολύ εμφανής για να αγνοηθεί.

VII. Επιτυχίες των θετικών επιστημών

Παρά τα παραπάνω, οι θετικές επιστήμες είναι πράγματι πολύ καλά εργαλεία που μας επιτρέπουν να κατανοήσουμε αρκετά πράγματα για το φυσικό κόσμο. Οι επιστήμονες σήμερα έχουν δημιουργήσει πραγματικά καλά πρότυπα της φύσης που μας περιβάλλει, μοντέλα τα οποία κάνουν προβλέψεις και μπορούν να μας βοηθήσουν να ζήσουμε καλύτερες ζωές ή να εργαστούμε πιο παραγωγικά. Είναι καλό να είμαστε ειλικρινείς και να το αναγνωρίσουμε αυτό. Απλά οι άνθρωποι πρέπει να μην βλέπουν μόνο το ένα δέντρο αλλά όλο το δάσος. Και τα άλλα δέντρα είναι εξίσου (αν όχι περισσότερο) ωραία...

VIII. Συμπεράσματα

Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τις θετικές επιστήμες προσεκτικά και να έχουμε πάντα στο μυαλό μας τους περιορισμούς τους. Οι άνθρωποι είναι κάτι περισσότερο από ηλεκτρόνια και πρωτόνια και αυτό απαιτεί την ταυτόχρονη χρήση άλλων τρόπων σκέψης - όχι μόνο την παρατήρηση και την επαγωγή. Υπάρχουν και άλλοι τρόποι που βοηθούν στην έρευνα για την αλήθεια. Η πίστη σε ένα πράγμα μπορεί μόνο να είναι πραγματικά επικίνδυνη. Θεωρώντας ότι υπάρχει μόνο ο "επιστημονικός" τρόπος σκέψης μπορεί να αποβάλει το πνεύμα, την ηθική, την αυταπάρνηση, ακόμα και τον ίδιο τον άνθρωπο από τον κόσμο. Πολλές ανθρώπινες αξίες δεν είναι κατανοητές από την επιστήμη. Περισσότερη φιλοσοφία και λιγότερος "επιστημονισμός" θα αποδεικνυόταν πολύ χρήσιμος στη σημερινή κοινωνία…

IX. Βιβλιογραφία

1. "The meaning and limits of exact science" (Sinn und Grenzen der exakten Wissenschaft), Max Planck.
2. "Nature and the Greeks", Erwin Schroedinger.
3. "Philosophy - A graphic guide to the history of thinking", Dave Robinson and Judy Groves.
4. 'Tractatus Logico-Philosophicus', Lugwig Wittgenstein.

References

  1. 'Dissent Over Descent', Steve Fuller.
  2. http://www.ditext.com/runes/index.html
  3. http://plato.stanford.edu/entries/materialism-eliminative/
  4. http://plato.stanford.edu/entries/physicalism/
  5. http://www.discovery.org/a/317
  6. http://www.st-edmunds.cam.ac.uk/faraday/resources/Faraday%20Papers/Faraday%20Paper%202%20Trigg_EN.pdf
  7. http://en.wikipedia.org/wiki/Mediocrity_principle
  8. http://en.wikipedia.org/wiki/Copernican_principle
  9. http://sthweb.bu.edu/archives/index.php?option=com_awiki&view=mediawiki&article=User:Delta_x
  10. Quotes of dogma from "The Observational Approach to Cosmology": (1) http://nedwww.ipac.caltech.edu/level5/Sept04/Hubble/Hubble3_2.html, (2) http://nedwww.ipac.caltech.edu/level5/Sept04/Hubble/Hubble3_4.html, (3) http://nedwww.ipac.caltech.edu/level5/Sept04/Hubble/Hubble3_6.html
    http://nedwww.ipac.caltech.edu/level5/Sept04/Hubble/Hubble3_2.html
  11. Επιστήμη ή Θεός;, John Polkinghorne, Εκδόσεις Τραυλός, Αθήνα, 1996, σελ. 138.
  12. Αποχαιρετισμός στον Λόγο, Paul K. Feyerabend, Εκδόσεις Εκκρεμές, Αθήνα, 2002, σελ. 261.
  13. http://www.orgonelab.org/miller.htm
  14. Γράμμα στον Besso, παρατιθέμενο από τον Carl Seelig, Albert Einstein, Ζυρίχη, 1954, σελ. 195.
  15. Σπύρος Κάκος [Spiros Kakos], Harmonia Philosophica, Αθήνα, 2010.
    http://knol.google.com/k/harmonia-philosophica
  16. http://en.wikipedia.org/wiki/Dialetheism
  17. Μεγάλες έριδες στα μαθηματικά, Hal Hellman, εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2010.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...